Distro d’an enklask
Resisadurioù diwar-benn ar c’han
Dave : M-00161
Titl unvan e brezhoneg : Marc’harid Charlez
Titl unvan e galleg : Marguerite Charles
Titl unvan e saozneg : Marguerite Charles
Diverradur :
A1 – Le roi d’Espagne a levé une armée de 500 hommes pour purger Coat-an-Drezenn des brigands. Mais ils n’osèrent pas rentrer dans le bois en entendant Marguerite siffler.
Le seigneur de Keranglas leur dit : – « Dites au roi qu’elle sera chez moi demain midi. »
A2 – Le grand brigand incite Marc’harit Charlez à venir avec lui et prendre la direction des brigands. M. Charlez attaque des marchands de Morlaix et ne se rend compte avoir tué son parrain qu’en voyant le bonnet de celui-ci sur la tête d’un de ses hommes.
B – Le seigneur de Keranglas dit à sa femme de faire semblant d’être en mal d’enfant. Accompagné de son page, il va à Coat-an-Drezenn et prie M. Charlez d’être la marraine. Il l’invite, ainsi que ses brigands, à venir à Keranglas.
Par ruse, il obtient qu’elle désarme sa suite ce qui permet de s’en emparer.
En montant sur l’échafaud, elle rappelle les enfants qu’elle a eus, tués, et cachés dans un puits entre Morlaix et Carhaix.
Elle rappelle les femmes enceintes qu’elle a assassinées et les cadavres qui s’entassent dans un petit bois à côté de la lieue de grève, aussi nombreux que ceux de l’ossuaire de la ville.
Tem : Buhezioù diroll, strobinellerezh, forbanned, koll-e-voued
Notenn :
[de F.M. Luzel] :
– Keranglas : château dans la commune de Ploumilliau.
– Roc’h al Laz : monticule dominant la lieue de grève à Plestin.
– Bois de Coat-an-Drezenn : en Tréduder.
Luzel mentionne qu’en 1596, les troupes espagnoles vinrent dans cette commune (dans « Gwerziou », il dit 1598). Mais le texte qu’il cite parle de pillages réalisés par les Espagnols plutôt que d’expédition punitive à l’encontre de Marc’harit Charlez.
Il mentionne d’autres chants où Maria Charlez aurait succédé à Marc’harit Charlez, et que les Rannou étaient ses principaux lieutenants.
Keñveriañ ar stummoù resis :
Entre Trédrez et Morlaix = entre Ponthou et Morlaix = entre Carhaix et Morlaix.
– Marc’harit Charlez = Mari ar Charlez = ar Jarlezenn.
– Seigneur de Keranglas = aotrou maner Koat-an-Drezenn = aotrou C’hoar Glaz = markiz ar Rivier = aotro a Gerglaz.
– Coat-an-Drezen = Coat-Zouron.
Gwelet war ur gartenn
Kuzhat ar gartenn
Stummoù resis
(15 stumm resis ,
36 degouezh
)
Dastumer : DUHAMEL Maurice Kaner : LÉON Guillaume , MENGUY Yves Deizad an dastum : A-raok 1913Lec’h an dastum : Carhaix-Plouguer (Karaez-Plougêr , 29)Dastumer : DUHAMEL Maurice Kaner : LE FLEM Maryvonne Deizad an dastum : A-raok 1913Lec’h an dastum : Port-Blanc (Porzh-Gwenn , 22)Dastumer : MILIN Gabriel Deizad an dastum : A-raok 1895Lec’h an dastum : Léon (Bro-Leon )
Stumm resis 3a :
Marc’haid Charlez
Yezh : Brezhoneg Rummad : TestennLevr : Milin (Gabriel), Manuscrits. Lec’h el levr : Ms [ 1] - Mvol 58, p. 36 Lan + Eil bann, chant n° [38]
Stumm resis 3b :
Marc’haid Charlez
Yezh : Brezhoneg Rummad : TestennLevr : Gwerin, 1961-1997. Oberour ar pennad : Elies (Fañch] Lec’h el levr : 1961 - Tome 1, p. 105-106, chant n° 38
Gwelout e PDF
Dastumer : PENGUERN (DE) Jean-Marie Kaner : PUILL Jannet Deizad an dastum : 1851-01-13Lec’h an dastum : Henvic (Henvig , 29)
Stumm resis 4a :
Ar Jarlezen
Yezh : Brezhoneg Rummad : TestennLevr : Penguern (Jean-Marie de), Manuscrits, N. 89 à N. 95, N.111, N. 112, Bibliothèque nationale. Lec’h el levr : Ms 89, f° 144 verso-148 verso, chant n° 57
Gwelout e PDF
Stumm resis 4b :
Ar Jarlezen
Yezh : Brezhoneg Rummad : TestennLevr : Ollivier (Joseph), Manuscrits 974 à 977, Copie des Manuscrits Penguern. Lec’h el levr : Ms 975, p. 97-100, chant n° 57
Gwelout e PDF
Stumm resis 4c :
Ar Jarlezen
Yezh : Brezhoneg Rummad : TestennLevr : Gwerin, 1961-1997. Oberour ar pennad : Elies (Fañch] , Le Floc’h (Loeiz) Lec’h el levr : 1963 - Tome 5, p. 121-123, chant n° 45
Gwelout e PDF
Stumm resis 4d :
Ar Jarlezen / La Charlès
Yezh : Brezhoneg Rummad : TestennLevr : Constantine (Mary-Ann), Breton Ballads, 1996. Lec’h el levr : p. 233-237, chant n° 7
Stumm resis 4e :
Maharit Charlès and her bandits
Yezh : Brezhoneg Rummad : TestennLevr : Guillorel (Éva), Miracles & Murders - An Introduction Anthology of Breton Ballads, 2017. Lec’h el levr : Livre, p. 117-121, chant n° 17
Dastumer : PENGUERN (DE) Jean-Marie Deizad an dastum : A-raok 1856Lec’h an dastum : Basse-Bretagne (Breizh-Izel )
Stumm resis 5a :
Ar Jarlezen / La Jarlesen
Yezh : Brezhoneg, Troidigezh e galleg Rummad : TestennLevr : Penguern (Jean-Marie de), Manuscrits, N. 89 à N. 95, N.111, N. 112, Bibliothèque nationale. Lec’h el levr : Ms 94, f° 127 verso-132 recto
Gwelout e PDF
Stumm resis 5b :
Ar Jarlesen
Yezh : Brezhoneg Rummad : TestennLevr : Ollivier (Joseph), Manuscrits 974 à 977, Copie des Manuscrits Penguern. Lec’h el levr : Ms 976, p. 541-545
Gwelout e PDF
Stumm resis 5c :
Ar Jarlezen / La Jarlesen
Yezh : Brezhoneg, Troidigezh e galleg Rummad : TestennLevr : Gwerin, 1961-1997. Lec’h el levr : 1998 - Tome 10, p. 188-199
Dastumer : LUZEL François-Marie Kaner : CLEC’H Marie Deizad an dastum : 1863-11-11Lec’h an dastum : Loguivy-Plougras (Logivi-Plougraz , 22), Saint-Michel-en-Grève (Lokmikael-an-Traezh , 22)
Stumm resis 6a :
Marc’harit Charlès
Yezh : Brezhoneg Rummad : TestennLevr : Luzel (François-Marie), Manuscrits ms 1020 à 1038. Lec’h el levr : Ms 1020 - Cahier 6, p. 43-46 [f° 115 r - 116 v]
Stumm resis 6b :
Marc’harit Charlès / Marguerite Charlès
Yezh : Brezhoneg, Troidigezh e galleg Rummad : TestennLevr : Luzel (François-Marie), Gwerziou Breiz-Izel,1968. Lec’h el levr : Tome II, p. 74-79
Gwelout e PDF
Stumm resis 6c :
Marc’haït Charlès
Yezh : Troidigezh e galleg Rummad : TestennLevr : Revue de Bretagne, de Vendée [et d’Anjou], 1857-1914. Oberour ar pennad : Luzel (François-Marie) Lec’h el levr : 1865 - s2 - Tome 8, p. 315-320
Gwelout e PDF
Stumm resis 6d :
Marc’harid Charlez / Marguerite Charlès
Yezh : Brezhoneg, Troidigezh e galleg Rummad : TestennLevr : Kreizenn Sevenadurel Lannuon (KSL), K7, Bro Dreger II, Gwerzioù ha Sonioù - Mélodies chantées en Trégor, 1989 ; réédition CD, 1997. Lec’h el levr : p. 20-23, chant B 3Notenn : Réinterprétation : PARCHEMINER Eugénie. Texte : Luzel ; Mélodie : Duhamel, version 2.
Stumm resis 6e :
Marc’harid Charlez / Marguerite Charlès
Yezh : Brezhoneg, Troidigezh e galleg Rummad : TestennLevr : Kreizenn Sevenadurel Lannuon (KSL), CD, Bro Dreger II, Gwerzioù ha Sonioù - Mélodies chantées en Trégor, 1997 ; Ré-édition de la cassette, 1989. Lec’h el levr : p. 22-24, chant 7Notenn : Réinterprétation : PARCHEMINER Eugénie. Texte : Luzel ; Mélodie : Duhamel, version 2.
Gwelout e PDF
CD da selaou
Stumm resis 6f :
Marc’harid Charlez / Marguerite Charles
Yezh : Brezhoneg, Troidigezh e galleg Rummad : TestennLevr : Souchon (Christian), Les chants de keransquer, s.d. [2016], Carnet 1 ; s.d. [2022], Carnets 2 et 3. Lec’h el levr : Carnets 2 et 3, p. 242-243, chant K121b
Dastumer : DANIEL F. [Abbé] Deizad an dastum : A-raok 1874Lec’h an dastum : Ploumilliau (Plouilio , 22)Dastumer : LUZEL François-Marie Deizad an dastum : 1849-09Lec’h an dastum : Trégor (Bro-Dreger )Dastumer : LA VILLEMARQUÉ Hersart Deizad an dastum : 1840Lec’h an dastum : Quimperlé (Kemperle , 29) (Environs)Dastumer : Laouenanig ar Roz Constance Kaner : PIERRÈS Francis Deizad an dastum : A-raok 1919Lec’h an dastum : Lannion (Lannuon , 22)
Stumm resis 10a :
Gwerz ar Jarlezenn (I) / Gwerz de la Charlezenn (Charlès)
Yezh : Brezhoneg, Troidigezh e galleg Rummad : TestennLevr : Le Mérer (Constance), Trois séries de cahiers ; première série (collectes) n° 1 à 15, deuxième série (compositions) n° 1 à 8, huit cahiers non numérotés, feuilles détachées, 1869-1945. Lec’h el levr : Cahier Col. n° 13, p. 4-7
Stumm resis 10b :
Gwerz ar Jarlezenn (I) / Gwerz de la Charlezenn (Charlès)
Yezh : Brezhoneg, Troidigezh e galleg Rummad : TestennLevr : Giraudon (Daniel), Une collecte de chants populaires dans le pays de Lannion,, Textes et musiques présentés par Bernard Lasbleiz & Daniel Giraudon, 2015. Lec’h el levr : p. 140-141, chant 41
Dastumer : Laouenanig ar Roz Constance Deizad an dastum : A-raok 1919Lec’h an dastum : Trégor (Bro-Dreger )
Stumm resis 11a :
Gwerz ar Jarlezenn (II) / Gwerz de la Charlezenn (Charlès)
Yezh : Brezhoneg, Troidigezh e galleg Rummad : TestennLevr : Le Mérer (Constance), Trois séries de cahiers ; première série (collectes) n° 1 à 15, deuxième série (compositions) n° 1 à 8, huit cahiers non numérotés, feuilles détachées, 1869-1945. Lec’h el levr : Cahier Col. n° 13, p. 12-22
Stumm resis 11b :
Gwerz ar Jarlezenn (II) / Gwerz de la Charlezenn (Charlès)
Yezh : Brezhoneg, Troidigezh e galleg Rummad : TestennLevr : Giraudon (Daniel), Une collecte de chants populaires dans le pays de Lannion,, Textes et musiques présentés par Bernard Lasbleiz & Daniel Giraudon, 2015. Lec’h el levr : p. 142-146, chant 42
Dastumer : LA VILLEMARQUÉ Hersart Deizad an dastum : 1841-1842Lec’h an dastum : Basse-Bretagne (Breizh-Izel )
Stumm resis 12a :
Markis de Rivière / Marie La galante et le Marquis de Rivière
Yezh : Brezhoneg Rummad : TestennLevr : La Villemarqué (Théodore Hersart de), Collectes, Carnet 1, 308 p.; Carnet 2, 287 p. ; Carnet 3, 118 p., Brest, CRBC. Lec’h el levr : Carnet 2, p. 129-131
Stumm resis 12b :
Markis de Rivière
Yezh : Brezhoneg Rummad : TestennLevr : Laurent (Donatien), Théodore Hersart de La Villemarqué,Carnets d’enquête : présentation, transcription, traduction, 2018, Carnet n° 1 ; Carnet n° 2 ; Carnet n° 3. Lec’h el levr : Carnet 2, p. 123-126
Gwelout e PDF
Stumm resis 12c :
Mari Ar Charlez ha Markis ar Rivier
Yezh : Brezhoneg, Troidigezh e galleg Rummad : TestennLevr : Souchon (Christian), Les chants de keransquer, s.d. [2016], Carnet 1 ; s.d. [2022], Carnets 2 et 3. Lec’h el levr : Carnets 2 et 3, p. 231-236, chant K121
Dastumer : LA VILLEMARQUÉ Hersart Kaner : BRANGOLO [M.] Deizad an dastum : 1843-1844Lec’h an dastum : Quéménéven (Kemeneven , 29) [Coat Squiriou]
Stumm resis 13a :
Mari Ar Jarlez
Yezh : Brezhoneg Rummad : TestennLevr : La Villemarqué (Théodore Hersart de), Collectes, Carnet 1, 308 p.; Carnet 2, 287 p. ; Carnet 3, 118 p., Brest, CRBC. Lec’h el levr : Carnet 3, p. 103-105
Stumm resis 13b :
Mari Ar Jarlez / Marie Charles
Yezh : Brezhoneg, Troidigezh e galleg Rummad : TestennLevr : Laurent (Donatien), Théodore Hersart de La Villemarqué,Carnets d’enquête : présentation, transcription, traduction, 2018, Carnet n° 1 ; Carnet n° 2 ; Carnet n° 3. Lec’h el levr : Carnet 3, p. 92-94 [2] et p. 132-134
Gwelout e PDF
Stumm resis 13c :
Mari Ar Jarlez / Mari Ar Jarlez
Yezh : Brezhoneg, Troidigezh e galleg Rummad : TestennLevr : Souchon (Christian), Les chants de keransquer, s.d. [2016], Carnet 1 ; s.d. [2022], Carnets 2 et 3. Lec’h el levr : Carnets 2 et 3, p. 236-242, chant K121a
Dastumer : LA VILLEMARQUÉ Hersart Deizad an dastum : 1879Lec’h an dastum : Basse-Bretagne (Breizh-Izel )
Stumm resis 14a :
Mari ar Charlez
Yezh : Brezhoneg Rummad : TestennLevr : La Villemarqué (Théodore Hersart de), Collectes, Carnet 1, 308 p.; Carnet 2, 287 p. ; Carnet 3, 118 p., Brest, CRBC. Lec’h el levr : Carnet 2, p. 276-279
Stumm resis 14b :
Mari ar Charlez
Yezh : Brezhoneg Rummad : TestennLevr : Laurent (Donatien), Théodore Hersart de La Villemarqué,Carnets d’enquête : présentation, transcription, traduction, 2018, Carnet n° 1 ; Carnet n° 2 ; Carnet n° 3. Lec’h el levr : Carnet 2, p. 242-244
Gwelout e PDF
Dastumer : LA VILLEMARQUÉ Hersart Kaner : BRANGOLO [M.] Deizad an dastum : 1843-1844Lec’h an dastum : Quéménéven (Kemeneven , 29) [Coat Squiriou]
Stumm resis 15a :
Mari ar Jarlez
Yezh : Brezhoneg Rummad : TestennLevr : La Villemarqué (Théodore Hersart de), Collectes, Carnet 1, 308 p.; Carnet 2, 287 p. ; Carnet 3, 118 p., Brest, CRBC. Lec’h el levr : Carnet 3, p. 103-105
Stumm resis 15b :
Mari ar Jarlez / Marie Charles
Yezh : Brezhoneg, Troidigezh e galleg Rummad : TestennLevr : Laurent (Donatien), Théodore Hersart de La Villemarqué,Carnets d’enquête : présentation, transcription, traduction, 2018, Carnet n° 1 ; Carnet n° 2 ; Carnet n° 3. Lec’h el levr : Carnet 3, p. 92-94 [1] et p. 132-134
Gwelout e PDF
Liammoù
Kanouennoù all en hengoun dre Gomz e brezhoneg
Distro d’an enklask